25 July 2014

ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH BANKÓW


ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH BANKÓW

Przedmowa tłumacza: Znalazłem ciekawy artykuł, który ułatwi nowicjuszom zapoznanie się ze sprawozdaniami finansowymi banku, które kompletnie się różnią od sprawozdań podmiotów z innych sektorów. Autor niestety pominął zagadnienia oceny struktury zadłużenia i portfela kredytowego banku, niemniej przekazuje on istotne informacje w przystępnej formie.
Warto dodać, że tekst odnosi się do amerykańskich standardów GAAP i FED, Europejskie wymogi kapitałowe są bardziej restrykcyjne (Bazylea, CRD) i standardy rachunkowości MSR skupione głównie na ochronie wierzycieli. Niemniej nadal uważam tekst za dobre źródło informacji.
Ps. Autor nie jest zawodowym tłumaczem, więc mogą pojawić się błędy, moje przypisy na niebiesko.

WSTĘP
Sprawozdanie finansowe banku okazuje się znacznie większym problemem analitycznym niż sprawka firm produkcyjnych czy usługowych. W efekcie analiza sprawozdań finansowych banku wymaga odmiennego podejścia, aby rozpoznać unikatowe ryzyka działalności bankowej.
Bank zbiera depozyty od depozytariuszy (oszczędzających/posiadaczy kont) i płaci za nie odsetki. Środki te są przekazywane dłużnikom w formie kredytów, który płacą odsetki od swoich kredytów (spłacają go). Zysk banku jest pochodną spreadu pomiędzy odsetkami z kredytów a odsetkami płaconymi posiadaczom kont. Zdolność do zebrania wielu depozytów z różnych źródeł i pożyczenie ich pożyczkobiorcom powoduje przepływ funduszy znajdujących się w obiegu systemu bankowego.
Zarządzanie przepływem funduszy generuje zysk dla banku działającego, jako pośrednik odsetkowy jednocześnie przejmując ryzyko kredytowe kredytobiorcy.

Dźwignia finansowa i Ryzyko.
Bankowość jest bardzo zalewarowanym (
zadłużonym) sektorem, który wymaga regulacji ustalających minimalny kapitał dla utrzymania płynności finansowej każdego banku, jaki systemu bankowego, jako całości. W USA głównym regulatorem dla banku może być: FED, Office of the Comptroller of the Currency (Biuro kontroli pieniężnej?), the Office of Thrift Supervision (Biuro Oszczędności?) Lub któryś z 50 stanowych regulatorów w zależności od rodzaju i wielkości banku. Sam FED składa się z 12 oddziałów z 12 różnymi zarządami. Jednak każdy z regulatorów zgodnie z jasnymi wymogami, restrykcjami i instrukcjami ma na celu stać na straży kondycji/stabilności i spójności systemu bankowego. (W USA)

Jako jeden z najbardziej uregulowanych sektorów bankowych na świecie mają pewien poziom obietnicy stabilności systemu bankowego? Jako rezultat inwestorzy mogą skupić większość swoich wysiłków na przewidywaniu jak bank poradzi sobie w trudnych warunkach ekonomicznych?

Poniżej (autorzy pierwotnego tekstu) zamieścili przykłady rachunku zysów i strat oraz sumę bilansową jednego z większych banków. Pierwszym waszym wrażeniem będzie zauważenie, że sprawko banku znacznie różni się od typowych sprawek firm produkcyjnych czy usługowych.
Natomiast prezentuje ono odsetki zarobione i wydane jak również depozyty i pożyczki.






Figure 1: The Income Statement (Rachunek Zysków i Strat RZS)


Figure 2: The Balance Sheet (Bilans Bank wg GAAP)
Wewnątrz sprawozdania finansowego bank zakłada dwa typy ryzyka podczas przepływów finansowych. Ryzyko stóp procentowych, jako zarządzaniem różnicy spreadów kredytowych i odsetkowych. Ryzyko kredytowe jest prawdopodobieństwem, że pożyczający nie będzie spłacał pożyczek lub leasingu, powoduje to priorytetowość odsetek spłacającego zobowiązania wobec banku nad odsetkami dla depozytariuszy.
Dla inwestorów jest to kluczowy element w zrozumieniu sprawozdań finansowych banków.

Ryzyko Stopy Procentowej

Głównym biznesem banku jest zarządzaniem spredami między należnościami, pożyczkami a aktywami. Generalnie, jeśli odsetki zarobione na pożyczkach są wyższe niż odsetki, które musi płacić za depozyty to generuje się pozytywny wpływ spreadu odsetkowego i wyższy zysk netto. Wielkość tego spreadu to główny determinant zysku generowanego przez bank. Ryzyko stopy procentowej jest głównie zdeterminowane przez kształt krzywej dochodowości.

Jako wynik, odsetkowy zysk netto będzie zmienny z powodu różnic zmian narosłych sum, zmiany stóp procentowych czy krzywych dochodowości? Zmiany w ogólnym poziomie rynkowych stóp procentowych mogą spowodować zmiany w wolumenie i zamieszać w wynikach pozycji opisanych w sumie bilansowej. Na przykład, kiedy gospodarka rośnie (wzrost PKB) i jednocześnie rosną stopy procentowe to zapotrzebowanie na kredyty korporacyjne rośnie a ilość sprzedanych hipotek i płatności z góry spada.
(
W tym fragmencie autor tłumaczenia musiał domyślać się znaczeń pewnych zdań)

Banki w podczas standardowej działalności biznesowej (również przy normalnym otoczeniu biznesowym), biorą na siebie ryzyko finansowe poprzez tworzenie innych stóp odsetkowych kredytów niż odsetek dawanych za depozyty. W dodatku depozyty mają krótszą „żywotność” niż kredyty oraz szybciej reagują na zamianę stóp procentowych niż depozyty.
W efekcie w sumie bilansowej wartość kredytów i depozytów jest różna. Wzrost krzywej dochodowości jest korzystne dla banku, jako że depozyty są krótkoterminowe względem kredytów. Niedopasowanie płatności wygenerowane przez przychód odsetkowy netto banku (?) Jest zadowalający. Jednak, kiedy krzywa dochodowości spłaszcza się przychód odsetkowy netto spowodowany „niedopasowaniem” jest redukowany.

Suma Bilansowa Banku
Tabela poniżej pokazuje powiązanie między bilansem banku a rachunkiem zysków i strat, oraz wykazuje odsetki wygenerowane przez zarabiające aktywa i depozyty oprocentowane. Większość banków (w USA) pokazuje tą tabelę w sprawozdaniach okresowych. Poniższa tabela prezentuje tej sam bank, co we wcześniejszych przykładach.



Figure 3: Average Balance and Interest Rates (Uśredniony bilans oraz Stopa Odsetkowa Banku)

Przede wszystkim suma bilansowa jest średnia bilansu okresowego dla pozycji niż bilansem na zamknięciu. Średnia bilansowa daje lepsze narzędzie analityczne dla lepszego zrozumienia sprawności działania banku.
Warto zauważyć, że każdy średni bilans jest powiązany z przychodem odsetkowym, rozszerzaniem się go oraz pokazuje wpływ krzywej dochodowości na zysk banku.

Najlepszym miejscem do rozpoczęcia czytania sprawozdania jest linia zawierająca zysk odsetkowy. Bank, (którego sprawozdanie badamy) doświadczył spadku zysku odsetkowego pomimo wzrostu sumy bilansowej. Aby lepiej zrozumieć, co się wydarzyło warto zobaczyć na rentowność aktywów, na których bank zarabia. Następnie analizuje się rentowność aktywów odsetkowych. To właśnie w obecnym okresie znacznie wyższa, co powoduje wyższe koszty odsetek, które bank musi płacić (dla depozytariuszy). Ta rozbieżność w wynikach banku jest spowodowana ze względu na spłaszczenie krzywej dochodowości.

Kiedy krzywa dochodowości się spłaszcza oprocentowanie odsetek, jakie bank płaci za krótkoterminowe depozyty ma tendencję do wzrostu szybszą niż wzrost odsetek uzyskanych za udzielone kredyty? Powoduje to zawężenie zysku odsetkowego, co widać powyżej. Powoduje to, że bank próbuje przezwyciężyć wpływ spłaszczenia krzywej dochodowości poprzez wzrost opłat przez pozostałe świadczone usługi. Jeśli tego typu opłaty rosną to bank staje się bardziej niezależny od przychodu odsetkowego.

Zmiana poziomu oprocentowania odsetek ma wpływ na wolumen różnych rodzajów działalności bankowej przynoszącej przychody. Na przykład, ilość udzielanych kredytów hipotecznych zwykle spada przy wzroście stóp procentowych, w wyniku niższych prowizji (za udzielenie kredytu).

 Na przykład wolumen sprzedaży hipotek spada, kiedy stopy procentowe rosną i powodują niższe marże dla banku. W kontraście (dział) usług hipotecznych częściej spotyka się z przedpłatami, kiedy stopy procentowe rosną a dłużnicy są niechętni do refinansowania kredytów.

W rezultacie, przychody i związane z nimi opłaty związane z hipotekami mogą wzrosnąć lub pozostać stabilne w okresach umiarkowanie rosnących stóp procentowych.

Podczas analizy banku powinieneś rozważyć jak ryzyko stopy procentowej łączy się z innymi ryzykami (działając na niekorzyść banku). Na przykład w czasach wzrostu stóp procentowych pożyczkobiorcy nie będą chętni płacić wyższych odsetek, ponieważ zwiększa to ich koszt płatności i obniża ich przychody. Powoduje to dodatkowe problemy z pożyczkami, wzrost stóp procentowych naraża bank a wyraźną koncentrację zmiany raty odsetkowej w ryzyku kredytowym.
Dla banku, który finansowany jest głównie ze zobowiązań krótkoterminowych, wzrost stóp może zmniejszyć przychody odsetkowe netto w tym samym czasie, co narastanie problemów związanych, z jakością portfela kredytów.

Ryzyko Kredytowe
Ryzyko kredytowe można najprościej zdefiniować, jako potencjał kredytobiorcy banku lub kontrahent nie wywiąże się ze swoich zobowiązań w zgodnie z ustalonymi warunkami. Gdy tak się stanie, banki doświadczają utraty części lub całości kredytu, który jest przewidziany do swojego klienta. Aby zaabsorbować te straty, banki utrzymują rezerwy na straty kredytowe i leasingowe.



Istotą tej rezerwy jest utrzymywanie takiej ilości kapitału, aby mógł on zaabsorbować przewidywane utracone kredyty. Rezerwa ta powinna być utrzymywana na poziomie adekwatnym do zaabsorbowania przewidywanych strat portfela kredytów danej instytucji (ta sama zasada dotyczy też windykatorów i funduszy sekurytyzacyjnych).


Aktualne straty są opisane w bilansie, jako rezerwa na utratę wartości kredytów i leasingów. Rezerwa ta powinna być uzupełniania przez punkt w RZIS o nazwie prowizja na straty kredytowe (?).
Obrazek 4 pokazuje obliczenia przeprowadzone przez analizowany bank.



Figure 4: Loan Losses (Straty i rezerwy na utracone kredyty)
Inwestorzy powinni rozważyć kilka punktów w obrazka czwartego. Po pierwsze aktualne umorzenia są większe niż ilość wliczona na prowizje na utratę kredytów. Choć samo w sobie nie musi być problemem, należy się spodziewać spłaszczenia krzywej dochodowości, które najprawdopodobniej spowoduje spowolnienie w gospodarce i presję na marginalnych kredytobiorców (nie mam pojęcia kto to taki).

Spodziewana prowizja na pokrycie strat wiąże się z wysokim stopniem rozsądku, reprezentującym dobrą wycenę rezerwy na pokrycie potencjalnych strat przez zarząd. Ponieważ zależy ona od osądu zarządu prowizja na pokrycie strat może być użyta do zarządzania przychodami banku.
Spoglądając na sprawozdanie finansowe powyższego banku widać niższy zysk netto z powodu wyższych odsetek płaconych na zobowiązania banku.
Wzrost prowizji na utratę kredytów wyniosła 1,8%, gdzie aktualne straty kredytów są znacznie wyższe. Zarząd banku zapisał je w aktualne straty, co spowodowało, że zysk netto był niższy o 983 lub 1772$.

Inwestor powinien rozważyć, że bankowe rezerwy kapitałowe nie są wystarczające do pokrycia przyszłych strat na pożyczkach i leasingach. Wydaje się również, że bank próbuje zarządzać(poprawić) swój zysk netto.
Znacznie wyższe straty na pożyczkach i leasingach może spowodować tak duże straty w rezerwach, że bank spróbuje podwyższyć prowizję na straty na RZIS. Dodatkowo urzędy regulacyjne mogą umieścić bank na liście obserwacyjnej i może on wymagać dodatkowych zabiegów korekcyjnych takich jak uzyskanie dodatkowego kapitału (chodzi tu o emisję akcji). Żadna z powyższych sytuacji nie przynosi korzyści dla inwestorów.

Podsumowanie
Dokładne przyjrzenie się sprawozdaniu finansowemu banku może wskazać na kluczowe czynniki, które należy rozważyć przez decyzją inwestycyjną lub tradingiem. Inwestorzy powinni dobrze rozumieć cykle gospodarcze i krzywą dochodowości, ponieważ one mają główny wpływ na wyniki finansowe banku. Ryzyko stóp procentowych i kredytowe to główne czynniki do rozważenia w wydajności ekonomicznej banku podążając za krzywą dochodowości.

Kiedy krzywa dochodowości się spłaszcza lub odwraca zysk odsetkowy banku jest pod większą presją? Kiedy krzywa wraca do tradycyjnego kształt to przychód odsetkowy rośnie? Ryzyko kredytowe może być głównym sprawcom słabych wyników banku a nawet powodować jego straty.
W dodatku zarządzanie ryzykiem kredytowym to subiektywny proces, który może być manipulowany w krótkim terminie (vide 2006-2008).  Dlatego inwestujący w ten sektor powinni być świadomi tych zagrożeń zanim zaangażują tam swoje pieniądze.

17 July 2014

Ukraina czy już czas na kupno ?


Ukraina czy już czas na kupno ?

Analiza nie ma na celu ani rekomendacji inwestycyjnej, zachęty do zainwestowania kapitału , ani marketingu spółki stanowią one jedynie własne opinie i interpretacje autora. Wszelkie decyzje i wnioski podjęte przez czytelników są wykonywane na własne ryzyko czytelników i autor nie ponosi za nie odpowiedzialności.
Autor napisał ją wyłącznie w celu edukacyjnym i spędzenia wolnego czasu w ciekawy sposób i informuje Analiza może posiadać rażące błędy gdyż autor jest samoukiem i nie posiada nad sobą superwizora mogącego wychwycić błędy.
Licencja – CC-BY 3.0 dla treści napisanych przeze mnie, reszta za zgodą i wiedzą poniżej wymienionych.

Jak wielu z was już wie rynki zachowują się skrajnie emocjonalnie, inwestorzy, spekulanci czy osoby będące na giełdzie z przypadku rzadko kiedy wyceniają firmę zgodnie z jej fundamentami, zazwyczaj ceny zawierają w sobie premię za wzrost, rentowności i dobry zarząd spółki co powoduje że wskaźniki wyceny bywają przewartościowane, niekiedy do astronomicznych rozmiarów w przypadku spółek modnych czy baniek spekulacyjnych.

Jednak ten proces ma też drugą stronę w czasach kryzysów, wojen, panik czy niepokoi papiery naprawdę dobrych spółek potrafią być sprzedawane prawie za darmo. C/ZO spadają poniżej 5, czasem nawet poniżej 3 mimo że ich wyniki finansowe są całkiem dobre a ciągłość działalności niezagrożona. Istnieje taki moment kiedy dana spółka która generuje zyski i nie szykuje się na nią żadna nagonka prawna czy kres branży , nie może być już tańsza.

Zjawisko to nazywa się uklepywaniem dna lub konsolidacją w okolicach minimów, później przechodzi  ono w wybicie i zmianę trendu. Podobnie jest z indeksami. Dzieje się tak gdyż natura nie lubi próżni i każda nierównowaga musi po jakimś czasie wrócić do normy. Ceny wracają więc do wycen fundamentalnych i bilansowych. A zwroty z takiej ryzykownej zagrywki bywają dwu i nawet trzy cyfrowe, powraca też wolumen.
Szukanie takiego momentu na rynku wiąże się z filozofią kontrariańską i giełdowym powiedzeniem „kupuj gdy leje się krew”.

Co ciekawe taka sytuacja może już niedługo może się wydarzyć na spółkach rolnych działających na Ukrainie. Moja teza jest śmiała i podchodzi bardziej pod spekulację niż prognozę jednak uważam że warto mieć spółki z tego rejonu na uwadze bo są pewne sygnały które rokują nadzieję. Co prawda nie na czempiona hossy ale przynajmniej na powrót cen do fundamentów.
Co więc przykuło moja uwagę ? Po pierwsze zainteresowały mnie wyłącznie ukraińskie spółki rolne, reszta ze względu na duże straty mnie nie interesuje.

1)Niedoszacowane wyceny



Dużo nie patrząc spółki rolne z Ukrainy są sprzedawane nadal za grosze, oprócz kernela należącego do wig30,  mimo że indeks wig-ukraina jest o 20% wyżej niż w czasach referendum krymskiego.

2) Wysokie marże, dynamika wzrostów przychodów, poziomy gotówki i niskie zadłużenie ich spółek, oraz ich niskie uzależnienie od kredytowania.
Ker – kernel , imc – industrial milk company , ksg – ksg agro, ovo – ovostar,mlk – milkiland, ast – astarta

3) Zniesienie ceł UE – bardzo istotny czynnik, firmy rolne z Ukrainy płaciły cła, bez nich towary będą jeszcze bardziej konkurencyjne cenowo. Co powinno się przełożyć na ogólny wzrost przychodów tychże spółek.
„ Zniesione zostanie również 82 proc. taryf celnych UE nakładanych na eksport produktów rolnych. Jednak w przypadku niektórych produktów rolnych, jak zboża, wieprzowina, wołowina i drób, wprowadzone zostaną bezcłowe kwoty importowe, aby nie naruszyć interesów ich producentów na terenie UE.”

4)Dewaluacja hrywny – Jak wiadomo słaba waluta pomaga eksporterom,  w ciągu ostatniego roku hrywna straciła do Euro aż 60%, co spowoduje że Ukraińskie płody rolne będą naprawdę tanie na rynkach europejskich, a koszty wliczone w zasiew, użycie pestycydów czy mechanizację rolną firmy takiej wielkości mogą w miarę spokojnie negocjować.
Alternatywą jest też zagranie na kontraktach na umocnienie się hrywny jednak nigdzie nie mogę takich znaleźć.



5)Sytuacja wojenna w Donbasie – Coraz częściej pojawiają się doniesienia  o lokalnych zwycięstwach rządu Ukraińskiego i najemnikach walczących po stronie Ukrainy. W efekcie powoli słychać o kolejnych małych zwycięstwach armii, co rokuje nadzieje na zwycięstwo w regionie, o ile Moskwa nie wyśle tam swojej armii.
Zresztą wpływ wojny na spółki z sektora rolnego jest stosunkowo niewielki, jedynie Agroliga ma w Donbasie ziemie rolną. Reszta spółek jest mocno rozsiana po Ukrainie.

6)Sytuacja polityczna na Ukrainie i przyzwyczajenie się inwestorów do pernamentnego stanu oligarchicznego w tym kraju.
Cały system polityczny na Ukrainie przegnity, w kraju szerzy się korupcja, kolesiowstwo i pełny wachlarz patologii gospodarczych. Sytuacja nie zmieni się szybko, być może nie zmieni się nigdy. Jednak ryzyko polityczne jest już wkalkulowane w kursy a spółki nauczyły się radzić na tym trudnym rynku.

7)Historyczne minima i powolne odrabianie strat na indeksach ukraińskich, po aneksji Krymu.




Another Ukrainian indicies looks more tasty :-)





Czynniki ryzyka:
Polityka kremla – prawda jest taka że wszystkie nadzieje runą jeśli Kreml postanowi wysłać jeszcze więcej dywersantów, zakręcić  gaz i ropę Ukrainie czy przeprowadzić jakąś poważną operację typu false flag. Ten czynnik trzeba mieć na oku tym bardziej że Rosja to kraj dosłownie rządzony przez służby specjalne de facto od czasów Iwana Groźnego. Dodatkowo groźne mogą być rosyjskie embarga na żywność z Ukrainy.
Majdan II – Ukraina to republika oligarchiczna gdzie życie i majątek ludzki mają o wiele mniejsze znaczenie niż w Polsce. Ludzie są niezadowoleni tym że zmiana rządu nic nie zmieniła i system pozostał. Efekt tego może być taki że wybuchnie nam nowy majdan lub nastanie banderowski przewrót, o jego wpływie na spółki z Ukrainy nie muszę wspominać.

W mojej opinii można się przyjrzeć bliżej spółkom rolnym z Ukrainy i próbować szukać odbicia na tych spółkach gdyż czynniki finansowe, polityczne i wskaźniki wycen dają ku temu szansę, należy pamiętać jednak o ogromnym ryzyku zmiany obecnych sprzyjających warunków i pogłębienia się przeceny.



TRANSCRIPT IN ENGLISH
Ukraine , Is it time for buy now ?
As many of you know that financial markets behave extreme emotional, investors, speculators or people who are in stocks occasionally very rarely valuate company accurate to its  basis, mostly prices includes bonus for growth, profitability and good management board what causes that price indicators are re-evaluated, sometimes to astronomical levels in a case of „trendy” companies or speculation bubbles.
However that prosess have and opposite side during crisis Times, wars or panics and anxieties stocks of great companies can be sold almost for free. P/E drop bellow 5, sometimes bellow 3, despite that theirs financial results are quite good and company existence is not endangered. That implify that exist a moment while company which generates profits , and is not endanger by new laws or sector colapse, can not be cheaper.
This phenomena? is called consolidation at mins, later is changed into break point and trend change. Similar with indicies. It is happends because nature don’t like a vaccum and every imbalance after some time have to return to mean. So prices back into basis and balance sheets values. Return of investment after that risky move are sometimes in teens or hundreds of percents. Volume i salso return.
Looking for this moment is related with contrarian philosophy and quote „buy when blood is spilling”.

What interesting that situation would nearby occur in Ukrainian Agroculture Companies. My theory is brave and is nearer to speculate then foresight, but I think that we should observe companies from that country because some indicators/signals are promising. Maybe not for a hossa leader but enought to back prices into basis.

What was interested me ? Only Ukrainian agroculture companies, rest of companies from that country don’t interest me due to loses in net income.

1)Underestimated valuation
See picture 1.
Ukrainian agrocompanies ar still sold for pennies, with exception of kernel which is included into WIG30 index,  despite wig-ukraine is 20% higher than in crimean referendum.

2)High profit margin, dynamics of revenue growth, money in cash level, low debt and low rely on external crediting.

3)Elimination on EU custom tarif – important factor, Ukrainian agrocompanies had paid tarifs without them good will be more price competetive. What should increase overall revenues of such companies.
„Tarifs will have been reduced by 82% of exported agrocultural goods . However, in the case of certain agricultural products, such as cereals, pork, beef and poultry, will be introduced duty-free import limits, in order not to compromise the interests of their producers in the EU”.

4)The devaluation of the hryvnia - As is well known weak currency helps exporters, in the last year the hryvnia depreciated against the Euro as much as 60%, which will result in the Ukrainian agricultural goods  will be really cheap in the European markets, and the costs included in the seed, pesticides and mechanization. Agriculture companies such easily negotiate.
Alternative option is use derivatives on hryvnia gain, but I don't have an idea where we can by them.

5)War in the Donbas - Continually, reports are informing about local victories of the Ukrainian government and mercenaries fighting on the side of Ukraine. As a result, slowly movement of the next small victories of the army, which brings hope of Ukrainian victory in the region, if Moscow does not send his army there.
Moreover, the impact of war on the companies in the agricultural sector is relatively small, only Agroliga is in Donbas agricultural lands. The rest of the company are distrbuted in many regions of Ukraine.

6)The political situation in Ukraine and acceptation pernamentnego oligarchic state by investors.
The entire political system in Ukraine corrupted, the country's rampant corruption, nepotism and the full range of economic pathology. The situation does not change soon, maybeit will be never change. However, political risk is already included into the company's courses and learned they are learned how to works in this difficult market.

7)Historical minimum and making up for loses on ukrainian indicies, after crimean anexation.

Risk factors:
Politics of Kremlin - the truth is that all hope will collapse if the Kremlin decides to send even more saboteurs, detach the oil and gas in Ukraine or perform some serious false flag operations. This factor is important to be observed, more that Russia is a country literally governed by special forces de facto since the time of Ivan the Terrible. In addition, Russian embargo on food from Ukraine could be dangerous.

Maidan II - Ukraine is a republic oligarchic where human life and property are much less important than in Poland. People are unhappy about the change of government which has changed nothing and the system is still remained. The effect of this may be one that explodes new revolution or coup government by Bandera’s supporters (Ukrainian Political movement linked with neofacism and great Ukrainian ideology), its impact on the company from Ukraine is hardly to describe.

In my oppinion is worth to take a closer look on Ukrainian agricultural companies and looking for movement change on such companies because political and financial factors plus valuation indicies give a Chance for it. But you should remeber about great risk of change current favorable conditions and starting of bigger loses.

24 June 2014

PGS Software SA - Analiza spółki

PGS Software

Analiza nie ma na celu ani rekomendacji inwestycyjnej, zachęty do zainwestowania kapitału , ani marketingu spółki stanowią one jedynie własne opinie i interpretacje autora. Wszelkie decyzje i wnioski podjęte przez czytelników są wykonywane na własne ryzyko czytelników i autor nie ponosi za nie odpowiedzialności.
Autor napisał ją wyłącznie w celu edukacyjnym i spędzenia wolnego czasu w ciekawy sposób i informuje Analiza może posiadać rażące błędy gdyż autor jest samoukiem i nie posiada nad sobą superwizora mogącego wychwycić błędy.
Licencja – CC-BY 3.0 dla treści napisanych przeze mnie, reszta za zgodą i wiedzą wyżej wymienionych.

Historia 9,5/10
2006 Zawiązanie Spółki PGS Paweł Gurgul sp. j. oraz Realizacja pierwszych kontraktów w Skandynawii: Danii, Szwecji i Norwegii oraz pozyskanie kontrahentów z Wielkiej Brytanii i USA.
2007  Otwarcie biura w Rzeszowie.
2008 Uzyskanie statusu Złotego Partnera Microsoft
Debiut PGS Software S.A. na rynku NewConnect.
2009 Przeprowadzka z biura we Wrocławiu do nowoczesnego biurowca znajdującego się we Wrocławskim Parku Technologicznym.
 Stworzenie portalu www.eprzetargi.org pozwalającego na szybkie i dokładne wyszukiwanie informacji o różnego rodzaju przetargach prowadzonych w instytucjach publicznych.
2010 Ekspansja na rynku Skandynawii – ponad dwukrotne zwiększenie liczby obsługiwanych klientów.
Rozszerzenie prac projektowych nad portalem www.eprzetargi.org w celu wdrożenia i wprowadzenia na rynek polski płatnej usługi wyszukiwania.
2011 Akwizycja TestBenefit i rozpoczęcie budowania własnych aplikacji przeznaczonych na urządzenia mobilne pod marką „bajkipolskie.pl”.
2012  Rozpoczęcie cykli wykładów dla studentów rzeszowskich uczelni technicznych.
2013 Utworzenie spółki zależnej z siedzibą w Wielkiej Brytanii: PGS Software Ltd.

Zarząd spółki stawia sobie trzy cele na najbliższe lata:
a) Rozwój na rynku polskim - Emitent będzie kontynuował współpracę z obecnymi klientami jak również startował w przetargach na wykonanie oprogramowania wspólnie z partnerami. Nie są planowane żadne działania marktingowe na tym rynku.
b) Rozwinięcie sprzedaży za granicą - Spółka będzie rozwijać własną sieć sprzedaży poprzez zatrudnianie przedstawicieli na lokalnych rynkach. Tak jak było to wyżej opisane, najpierw będziemy koncentrowali się na rynku brytyjskim, a dopiero potem zebrane doświadczenia wykorzystamy na innych rynkach.
c) Akwizycja innych podmiotów z branży usług IT- Obecnie Spółka nie prowadzi żadnych rozmów na teram ewentualnej akwizycji. Gdyby jednak pojawił się jakiś atrakcyjny podmiot Zarząd będzie brał pod uwagę możliwe przejęcia czy zakup udziałów.

Wniosek : Zarząd/Właściciele mają jasno postawiony plan działalności.

Marketing i portfolio produktowe 9/10 –  Spółka ma prosty i jasny profil działalności – pisanie programów na zlecenie klienta głównie klasy B2B głównie dla sektora finansowego i telekomunikacyjnego oraz programy na komórki, jej profil uzupełnia testowanie oprogramowania i consulting. Ciekawe jest to że w tej branży klientów zdobywa się rekomendacjami i często pierwsze ukończenie projektu dla partnera oznacza nawiązanie dalszej współpracy.
Kluczowe rynki zbytu dla spółki to Niemcy, Wielka Brytania i Kraje skandynawskie.
 Patrząc na obecne dokonania spółki nie można mieć żadnych zastrzeżeń i można śmiało spogladać w przyszłość. Warto dodać że spółka chwali się swoimi osiągnięciami.

Kapitał ludzki i metody zarządzania 10/10
Jest to prawdopodobnie najmocniejsza strona spółki, model zarządzania opiera się na metodologii Agile i Scrum polegają one na pracy nad kodem w 3-4 tygodniowych cyklach w których wprowadzane są nowe funkcjonalności i poprawiane błędy , po czym program jest konsultowany ze zleceniodawcą a jego wskazówki są uwzględniane w kolejnym cyklu rozwoju.
Kapitał ludzki jest również bardzo cenny, pracownicy na forach cenią sobie atmosferę i możliwości awansu panujące w firmie. Dodatkowo program rekrutacji wspierany jest przez cykle spotkań ze spółką na uniwersytetach, a w przypadku Politechniki Rzeszowskiej spółka nawiązała bliższą ,stałą współpracę.
Warto zaznaczyć że kapitał ludzki jest elementem krytycznym dla spółek z tego sektora stąd wysoka dbałość o pracowników aby nie nastąpił ich exodus z firmy. Jest to moim zdaniem też najmocniejszy punkt firmy.

Sektor i SWOT 7,5/10
Spółka działa w sektorze Outsourcingu IT a dokładniej w subsektorze  programistycznym.
„w Polsce rynek IT rośnie. Dotyczy to różnych obszarów. PMR podało, że wydatki na bezpieczeństwo systemów informatycznych wzrosły o około 10% w 2013 roku. Ta sama firma szacowała wzrost rynku e-commerce o ponad 15% w 2013 r.” - czytamy w sprawozdaniu finansowym spółki za rok 2013r.
Patrząc na same nagłówki prasowe i kolejne firmy programistyczne przenoszące się do biurowców klasy A, nie ma w tej chwili powodów aby martwić się o przyszłość sektora, tym bardziej że kolejni zagraniczni kooperanci będą zlecać Polskim firmom pisanie oprogramowania bo są w tym dużo tańsze.

Szanse
Wiele firm zagranicznych otwiera w Polsce centra BPO, R&D itd. , na rynek wchodzi pokolenie googla, małe wymogi regulacyjne w tej branży.
Zagrożenia
Zjawisko „cyfrowej demencji”, mała lojalność zawodowa młodych pracowników, relatywnie trudno zwerbować dobrego programistę a trend będzie się nasilał.
Mocne strony
Relatywnie niskie koszty płac, dobrze wykształcona kadra, fakt że dobry programista nie musi mieć prawie żadnych certyfikatów zawodowych aby podjąć pracę, stosunkowo niskie koszty przekwalifikowania nowych pracowników.
Solidna baza klientów spółki.
Słabe strony
Ciężko o dobrych programistów poza dużymi miastami wojewódzkimi.
Częste zjawisko pracy zdalnej i duży nacisk pracowników na system płacy w/g ROWE.

Zarząd spółki 10/10
Zarząd stanowią główni akcjonariusze i założyciele spółki bracia Gurgul , mają oni dogłębne doświadczenie w swojej branży 15 i 20 lat pracy w zagranicznych firmach min. General Electric i CMFC finance software GmbH w których awansowali aż do szefów oddziałów IT na Polskę.
Pozostali menadżerowie (Program managers) to osoby z kilkuletnim stażem w firmie, z wieloletnim doświadczeniem programistycznym, warto dodać że każdy z nich kończył studia ściśle związane z IT.
Przewodniczącym RN jest znany z Orange i Asseco  Paweł Piwowar  który może pochwalić się wieloletnim doświadczeniem w branży IT.
Patrząc na dotychczasowe dokonania zarządu to chylę czoła.

 Edit. Dodatkowo podnoszę ocenę do 10 za fakt że po napisaniu tej analizy współtwórca firmy objaśnił mi wszystkie niejasności przy analizowaniu i opisywaniu spółki, co w mało której spółce się zdarza.



Właściciele spółki i Komunikacja z akcjonariatem 9,5/10

Danie : http://gielda.onet.pl/pgs-software,42690,301,7,7322,profile-akcjonariat
Akcjonariat typowo rodzinny dodatkowo wsparty zapisami statutowymi odnośnie wyboru członków rady nadzorczej, z równym udziałem obu współzałożycieli, freefloat wynosi  < 15%

Komunikacja spółki jest dobra, spółka stara się mieć ją na wysokim poziomie odpowiadając na pytania akcjonariuszy oraz dostarczając dane z raportów w przystępnej formie na swojej stronie internetowej.  Jedyna wada to brak prognoz.

Operacje na akcjach, wszelkie emisje, splity 7/10
Spółka rozpoczęła program motywacyjny w którym rozdane zostaną warranty subskrybcyjne na akcje do 265.000 sztuk, program ma być prowadzony do 2016 roku, wykonanie prawa z programu ma nastąpić na początku 2019roku. W chwili obecnej nie rodzi on ryzyka zwiększonej podaży akcji, i pozostaje mieć nadzieję że do tego czasu spółka przeniesie się na główny parkiet gdzie jest większa płynność.
Spółka posiłkuje się też niewielkimi emisjami akcji.

Dynamika Przychodów, zysków, przepływu finansowego operacyjnego, dywidend i kosztów 10/10

Źródło : https://finance.pgs-soft.com/
Patrząc na dynamikę przychodów i zysków spółka prezentuje się jako typowo wzrostowa,  jedynie rok 2009 i 2011 wykazywały niewielką stagnację w zysku netto co było wywołane kryzysem, jednak obecnie notujemy wzrosty o ponad 10% r/r .

Koszty w spółce w ostatnim czasie wzrosły najbardziej w przypadku przypadku płac oraz usług obcych. Wzrost płac ma oczywisty związek z zatrudnianiem nowych programistów, co odbija się we wzroście świadczeń w formie fringe benefits. Jednak wzrost kosztów nie odbija się wyraźnie na rentownościach.
Źródło: Opinia i raport biegłego rewidenta z sprawozdania za 2013r.
Dywidendy:
Data      Zdarzenie           Nominalnie       
Śro, 11 Wrz 2013              Dywidenda 1.63%           0.05
Śro, 10 Kwi 2013               Dywidenda 4.93%           0.18
Wto, 29 Maj 2012            Dywidenda 7.01%           0.10
Wto, 19 Lip 2011              Dywidenda 4.49%           0.03
Pon, 19 Lip 2010               Dywidenda 8.00%           0.03
Dywidenda wypłacana przez spółkę systematycznie rośnie.

Zadłużenie spółki w tym jego struktura i szybkość narastania, wskaźniki płynności, WACC 9/10
WACC jest wysoki i wynosi 42,39% , jednak zwrot z aktywów znacznie go przewyższa.
Wskaźnik płynności bieżący       5,05       , Wskaźnik płynności szybki        5,03      
Wskaźnik płynności podwyższonej         2,19      
Dane: stockwatch.pl ze sprawozdania za I kwartał 2014

Dane: raport z badania sprawozdania rocznego  PGS Software 2013r
Oznacza to że płynność  finansowa spółki jest bardzo wysoka i problemy z brakiem gotówki są wykluczone.

Marże: ROA, ROE, ROS, Netto, Brutto i ich porównanie względem sektora 11/10 !


Średnie wartości dla sektora:
u. informatyczne
6,17%
4,24%
4,08%
2,95%

Komentarz jest zbędny ;-)

Wskaźniki operacyjne spółki tj. rotacje zapasów należności aktywów itd. Porównanie względem sektora 9/10
      Dla spółki            Dla sektora        
Cykl rotacji zapasów                      1             52          
Cykl rotacji należności                   64           105        
Cykl rotacji zobowiązań                 61           117        
Cykl operacyjny                            64           157        
Cykl konwersji gotówki                 3             40
Dane: Stockwatch.pl dane za I kwartał 2014
Cykle są krótkie, nie ssą gotówki i nie powodują zagrożenia niewypłacalności, a przede wszystkim są dużo krótsze niż mediana dla sektora.

Struktura bilansu i innych przepływów pieniężnych, opinie biegłego 10/10
Spółka dość restrykcyjnie wyceniła swoje aktywa niematerialne na 153 tys zł. W aktywach trwałych największą grupę stanowią  maszyny techniczne i urządzenia których wartość jest wyceniana na 328 tys zł oraz środki transportu wycenione na 318tys zł.
Warty dostrzeżenia jest fakt że spółka ma w kasie 5mln zł, oraz pozycja inne przychody finansowe o wartości 463,9 tys zł.
Polityka księgowości spółki jest dość konserwatywna, brak jest również niejasnych i niepewnych pozycji bilansowych.

Analiza techniczna –(na dzień 19-06-2014) 8,5/10

Długoterminowo akcje spółki są jednymi z dających najbardziej zarobić , od momentu debiutu podrożały 16 razy, opierały się bessie z 2008 i 2011 roku. Oznacza to że spółka pobiła wynik indeksu szerokiego rynku który wzrósł w tym czasie dwukrotnie, oraz jest w przyśpieszającym trendzie wzrostowym który od stycznia dał zarobić na akcjach spółki ponad 60%

Ostatnie pół roku zaowocowało dynamicznym wybiciem ceny akcji  z nad półrocznej linii trendu do obszaru konsolidacji w okolicach 4zł ,do kolejnej konsolidacji w pobliżu wartości 5zł, a w chwili obecnej kurs forsuje historyczne maksima w okolicach 5,8zł. Na wykresie świecowym widać też relatywnie niski obrót akcjami.
Wskaźniki RSI i dywergencja na OBV informują o możliwej niewielkiej korekcie.
Średnio i Długoterminowy trend wzrostowy jest niezagrożony i daje szanse na kolejne kwartały wysokiej stopy wzrostu.

Wskaźniki wyceny : (na dzień 26-06-2014) 7,5/10
Wskaźnik            Wartość dla spółki         Średnia wartość w sektorze     
C/WK                                   13,21                    3,03     
C/ZO                                     17,79                    11,65   
C/P                                        5,16                      3,10     
EV/EBITDA                         16,34                    6,96     
EV/EBIT                              16,87                     11,66   
EV/Przychody                      4,98                      2,96     
Źródło: stockwatch.pl
Wskaźnikowo spółka jest stosunkowo droga, jednak jest to typowa spółka prowzrostowa więc  premia w wycenie jest w takim przypadku naturalna.

Attitude inwestorów wokół spółki 9/10
Średnia dzienna wolumenu w ostatnim czasie oscyluje około 3000 sztuk akcji, jednak w okresie intensywnego wzrostu przekracza on 10tys sztuk akcji dziennie.  Więc obroty rzadko kiedy przekraczają 50 tys zł dziennie,  spowodowane jest to stosunkowo niską płynnością rynku new connnect oraz wycofywaniem się OFE z tego rynku po zmianie ustawy. Obecnie główny obrót generują inwestorzy indywidualni którzy mają pozytywne nastawienie do spółki i zauważalna jest tendencja do długoterminowego trzymania akcji tej spółki.

Other issues - none

OCENA KOŃCOWA : 9,5/10

Spółka jest typową spółką prowzrostową z dobrym zarządem  o wysokich rentownościach i dynamice wzrostu przychodów z sektora IT, długoterminowy trend wzrostowy jest dotychczas niezachwiany a wskaźniki nie są nienaturalnie wywindowane.  W mojej opinii Spółka może być dobrą okazją do inwestowania długoterminowego, natomiast krótkoterminowo jest ona trudna ze względu na stosunkowo niskie obroty walorem oraz wysokie spready.

Patrząc na spółkę ze strony typowo biznesowej to z takim zarządem oraz zespołem programistycznym, ma ona szansę za kilka lat stać się jedną z największych firm tego typu w Polsce a może i nawet w Europie. Czego jej naprawdę życzę, I jeśli byłbym milliarderem to byłaby jedna z dwóch Wrocławskich spółek które chciałbym mieć na własność.

4 May 2014

Niekonwencjonalne narzędzia polityki pieniężnej

Oprócz powszechnie znanych narzędzi jak zmiana oprocentowania stóp procentowych, zawierania transakcji terminowych na rynku OTC, interwencji skupu walutowego czy emisji pieniądza banki centralne  i nadzór bankowy posiadają w swoim arsenale również narzędzia niekonwencjonalne. Jak choćby modne ostatnio luzowanie ilościowe QE? Służą one podtrzymaniu kursu waluty, zwiększeniu płynności rynków finansowych, zapobieganiu kryzysowi, przekłuciu bańki spekulacyjnej czy "stymulacji" gospodarczej.
W poście chcę się na nich skupić i po krótce opisać ich mechanizm działania oraz wpływ na rynek. Pomijam drastyczne narzędzia rządowo-legislacyjne jak wprowadzenie dewiz, nacjonalizacja banków czy zamrożenie cen, bo ich mechanizm działania i cel jest zdecydowanie inny a skutki często opłakane. Zresztą nie wiadomo czy obecne narzędzia też nie przyniosą tragicznych skutków dla gospodarki, wszystko jeszcze przed nami :-) .

Luzowanie Ilościowe - Operacja ta zmienia wielkość i kompozycję bilansu banku centralnego poprzez zakup na rynku wtórnym obligacji. Oczekiwanym skutkiem tej operacji jest spłaszczenie krzywej dochodowości  i zmniejszenie rentowności obligacji. Operacja ta w ostatnim czasie jest masowo stosowana przez FED i Bank Anglii BOE.
Ciekawostką jest fakt, że nie spowodowało ono hiperinflacji mimo wlania do systemu finansowego bilionów dolarów, prawdopodobną przyczyną tego faktu jest to, że te pieniądze zostały wlane w rynek między bankowy a nie do realnej gospodarki (Teoria Piotra Kuczyńskiego z Xelionu).

Luzowanie Kredytowe - Operacja mająca na celu zatrzymanie załamania na rynku kredytowym i na rynku kredytów między bankowych (wibor). Polega ona na odkupie przez bank centralny obligacji korporacyjnych, listów zastawnych, papierów opartych na aktywach (wierzytelności, MBS), hipotek i innych złych kredytów. Wiąże się ona ze znacznym pogorszeniem bilansu banku centralnego oraz z zachęceniem banków do sprzedaży wyżej oprocentowanych ryzykownych kredytów. Prowadzone jest ono równolegle z luzowaniem ilościowym przed FED.

Luzowanie Jakościowe - Zakup przez bank centralny obligacji państw o dużym ryzyku. Celem jest zmniejszenie rentowności obligacji, co powoduje redukcję kosztów obsługi zadłużenia i zmniejszenie ekspozycji na ryzyko banków komercyjnych. Zmienia ono, jakość bilansu banku centralnego oraz podwyższa ono jego ryzyko, nie zmienia za to jego wielkości.
Stosował je EBC dla obligacji zagrożonych krajów strefy euro tzw. PIIGS w latach 2009-2012 roku.



Operacje Twist - Sprzedaż obligacji krótkoterminowych i wykup długoterminowych. Ma ono spłaszczyć krzywą dochodowości nie powodując inflacji ani nie narażając banku centralnego na podwyższone ryzyko. Powoduje ona zmianę aktywów wierzycieli danego kraju. Zastosował ją FED w 2009 roku.

Reverse Repo - Transakcja polegająca na wypożyczeniu lub sprzedaży z opcją odkupu obligacji państwowych bankom komercyjnym. Jej celem jest ściągniecie nadmiaru gotówki z rynku między bankowego, obecnie jest ona stosowana przez FED, jako narzędzie zmniejszające skutki luzowania ilościowego. 
Odwrotną transakcją jest Repo,  czyli pożyczanie bankom pieniędzy w pod zastaw obligacji, ma ona zwiększyć płynność w sektorze bankowym kosztem inflacji.

Ujemne stopy depozytowe - Wprowadzenie opłat za trzymanie pieniędzy na lokatach (zwłaszcza overnight)  w banku centralnym oraz dopłaty z BC za pożyczenie od niego pieniędzy na akcje kredytową,. Główny cel tego narzędzia to rozpędzenie akcji kredytowej. Drugim jest wprowadzenie nadpłynności do systemu bankowego. Istotną wadą tego narzędzia jest generowanie potężnego bodźca inflacyjnego. Użyta przez bank Szwecji w 2009r.

Fundusze Ratunkowe - ideą tego rozwiązania jest stworzenie specjalnego funduszu, który miałby skupować obligacje zagrożonych krajów strefy Euro, a w zamian emitować obligacje o najwyższym ratingu i niskich rentownościach. Miał być wyposażony w specjalną linię kredytową z EBC. Działał on, jako Europejski Fundusz Stabilizacji Finansowej (EFSF).

Bezpośrednie Transakcje Monetarne - nieograniczony zakup obligacji przez specjalny fundusz pod kontrolą banku centralnego. Główną różnica względem luzowania polega na tym, że nie zmienia ona w istotny sposób bilansu banku centralnego.

Zły Bank - Koncepcja poruszana przy rozważaniach odnośnie kontrolowanej upadłości banków krytycznych dla systemu (too big to fail) w strefie euro oraz ryzyku niewypłacalności skoków w Polsce. Polega ona na stworzeniu specjalnego banku, którego w razie wystąpienia ryzyka systemowego skupować by złe długi banków i pomagał w ich likwidacji. Niestety w dyskusji mało jest głosów odnośnie premiowania w ten sposób ryzykownych kredytów oraz kwestii ich odzyskania przez zły bank.

-------
Transcript in English

In addition to the well-known tools such as changing OF interest rates, making transactions in the OTC market , intervention currency buying or money printing by central banks and banking supervision have in your arsenal of tools are also unconventional. Such as the recently fashionable quantitative easing QE. They serve maintain the exchange rate, increasing the liquidity of the financial markets crisis prevention, piercing the bubble or „stimulate „the economic activity.
In the post I will concentrate on them and briefly describe their mechanism of action and effect on the market. Skipping drastic government- legislative tools such as the introduction of foreign exchange, nationalization of banks and price freeze because their mechanism of action and purpose is very different and the consequences are often dire. Besides, it is not known whether current tools cannot bring tragic consequences for the economy, everything is still ahead of us :-).

Quantitative easing - This operation changes the size and composition of central bank balance sheet by buying bonds on the secondary market . The expected result of this operation is the flattening of the yield curve and a decrease in bond yields. This operation recently is widely used by the Fed and the Bank of England BOE.
An interesting fact is that it does not cause hyperinflation despite the transfer to financial system billions of dollars, the probable cause of this fact is that the money has been transferred into the market between the bank and not to the real economy (Piotr Kuczynski theory).

Credit Easing - operation aimed at halting the collapse of the credit market and the credit market between banks (wibor). It involves the repurchase by the central bank corporate bonds, mortgage bonds, asset-backed securities (Debts, MBS), mortgages and other bad loans. It is associated with a significant deterioration in the balance sheet of the central bank and of encouraging banks to sell higher -interest risky loans. It is conducted in parallel with the quantitative loosening by the Fed.

Qualitative Easing - Purchase of bonds by the central bank of countries with high risk. The aim is to reduce bond yields resulting in a reduction in debt service costs and reduce its exposure to the risk of commercial banks. It alters the quality of the balance sheet of the central bank, and it increases the risk, but it doesn’t have and influence on amount of central bank balance sheet.
He used them for ECB bond endangered Eurozone countries called. PIIGS in 2009-2012 year.

Operation Twist - Sales of short-term bonds and buy long-term by a central bank. It has to flatten the yield curve without causing of inflation or exposing the central bank increased risk. It causes a change in the assets of the country’s creditors. It was used the Fed in 2009.

Reverse Repo - Transactions involving the loan or sale and repurchase of government bonds to commercial banks. Its goal is the recovery of the excess cash from the market between the banks, now it is used by the Fed as a tool to reduce the effects of quantitative easing.
The Repo transaction is or lending money to banks secured bond is to improve liquidity in the banking sector at the expense of inflation.

Negative deposit rates - Introduction of charges for keeping money on investments (especially overnight) at the central bank and additional payment of CB for borrowing money from him to share the credit. The main goal of this tool is accelerate of lending action. The second is the introduction of excess liquidity in the banking system. A significant disadvantage of this tool is to generate a powerful stimulus target. It was used by Sweden Central Bank in 2009.

Rescue Funds - the idea of this solution is the creation of a special fund that would buy up bonds at risk of Eurozone countries, and in return issue bonds with the highest credit rating and low yields. This fund would granted a special credit line with the ECB. He acted as the European Financial Stability Fund (EFSF).

Direct Monetary Transactions - unlimited purchase of bonds by a special fund under the control of the central bank. The main difference with respect to loosening is that it does not adversely affect significantly the balance sheet of the central bank.

Bad Bank - Concept addressed the considerations relating to bankruptcy of banks controlled system critical (too big to fail) in the euro area and the risk of insolvency mutual banking system in Poland. It involves the creation of a special bank which, in the occurrence of a systemic risk to buy up bad debts of banks and helped in their liquidation. Unfortunately, there is little discussion about regarding bonus by making risky loans and recovery of bad liabilities by the bad bank.