19 September 2014

Pułapki czekające na inwestora na giełdzie, czyli dlaczego tracę ?

Pułapki czekające na inwestora na giełdzie, czyli dlaczego tracę ?

Coraz częściej słyszę głosy z argumentacją jakie to inwestowanie na giełdzie jest złe i jakie to kosmiczne złe siły mające gigantyczne zasoby finansowe mają mnie opier***ić z kasy.
Zapewne bym całą tą durną argumentację olał, jednak głosy te są coraz częstsze a do tego nieprawdziwe, więc pisze aby nie doszło do sytuacji że kłamstwo powtórzone milion razy stanie się prawdą.
Jednocześnie postaram się pokazać co tak naprawdę jest przyczyną wielu giełdowych porażek.

Po pierwsze: „przeciwnicy” zewnętrzni
Fundy – wiele się o nich gada, zarzuca się im czyszczenie stopów, manipulacje w spółce, negatywny wydźwięk przy rozliczaniu kontraktów terminowych i bóg wie co jeszcze……
Prawda jest taka że fundusze mają związane ręce multum obostrzeń prawnych jeśli chodzi o inwestowanie takich jak: maksymalny limit koncentracji pozycji w spółce w Polsce 20% , w USA 5% z wyjątkiem pakietów które wzrosły a nie były dokupowane; Nakaz działania na rynku nawet podczas bessy który jest szczególnie bolesny dla funduszy akcji; bądź jeszcze innych regulacji z innych krajów, nie pisany przymus „bicia rynku”; problem z dezinwestycją jeśli spółki jest mniejszych rozmiarów i inne głupkowate wymogi w zależności od danego kraju w Polsce jest to posiadanie doradcy inwestycyjnego…..
W efekcie wiele funduszy wypada blado (znacznie poniżej wyników ETF) mimo wspaniałych systemów do analiz, możliwości głosowania na walnych, doskonałych analityków itd.

HFT – nowy wynalazek polegający na arbitrażu cenowym poprzez bardzo szybkie dokonywanie transakcji na walorach (rzędu ułamków sekund), mimo pozornej przewagi nie jest to działanie długoterminowe a algorytmy ciągle się zmieniają , do tego zdarzały się kolosalne faile związane z błędami algorytmów, doprowadzających do masowej wyprzedaży zdarzały się one na S&P 500 czy niektórych rynkach commodities jak cacao ;-) pod nazwą flash crash.
Dodatkową słabością HFT jest to że spoglądają one na rynek wyłącznie przez uproszczony model technicznych zawierający zazwyczaj do 7 zmiennych przez bardzo krótki okres czasu, inną tendencją jest dążenie do uregulowania HFT. W efekcie upodobnią się one do funduszy arbitrażowych, a dla inwestorów MidTerm czy Fundamentalnych nie są zbyt wielkim problemem.

Insiderzy – Czyli osoby znające spółkę od podszewki, znające jej raporty przed publikacją czy szansę na wynegocjowanie umów, słowem wszystkiego co powoduje znaczną zmianę cen akcji. Co istotne ruchy insiderów w akcjonariacie są publikowane więc można spokojnie je wykorzystać na swoją korzyść. Inaczej sytuacja wygląda kiedy spółka ma duże programy motywacyjne oparte na opcjach managerskich, wtedy warto przyjrzeć się bliżej zarządowi czy nie robił w przeszłości numerów opartych na rozpuszczaniu plotek w celu windowania akcji, oraz spojrzeć na zasady programu motywacyjnego.

Przewalacze – Jedna z najbardziej szkodliwych grup na rynku kapitałowym, mają kasę, pomysł, brak skrupułów i determinację aby zarobić, jednak ogranicza ich fakt że mogą grać tylko w kilku sytuacjach : albo przez spółki wydmuszki w których mają jakieś znaczące pakiety i wpływ na zarząd, lub tam gdzie są notowane kontrakty terminowe. Inna sprawa jest taka że aby mogli oni działać skutecznie potrzebna jest spółka lub instrument który jest niejasny, trudny do zweryfikowania i do tego musi mieć dostatecznie duże zainteresowanie inwestorów. Stąd dziwnym trafem duża ilość wałków odbywa się na firmach działających w dziedzinie consultingu, modnych sektorach lub są wciąż robione przez te same osoby w ten sam sposób.

Banki inwestycyjne – postrach wielu przesądnych z racji gigantycznego kapitału, możliwości i bezpardonowości działań, jednak warto pamiętać że to kolosy i mogą wejść tylko w największe i najbardziej płynne spółki/aktywa, zwłaszcza takie na które notowane są kontrakty terminowe futures lub swapy które można wepchnąć w aktywa banku.

Banki centralne – przez ich działania jest de facto budowana koniunktura na obligacjach a pośrednio na rynkach akcji, dodatkowo stosują „narzędzia” którym bliżej do centralnego planowania niż o troski o rynek, tyle że ruchy banków centralnych są zazwyczaj komunikowane dużo wcześniej, a cała tendencja ich polityki monetarnej jest budowana w cyklach wieloletnich toteż ich działania i skutki łatwo można przewidzieć.

Spekulanci i arbitrażyści – w sumie nie wiem czemu obwinia o całe zło, pewnie przez nagonkę medialną, prawda jest taka że większość spekulantów nieświadomie zapewnia rynkowi płynność i zwiększa jego efektywność, owszem zdarza się że przez nich kurs potrafi wystrzelić a potem nagle spaść, a nawet doprowadzić do bańki spekulacyjnej, niemniej czynią oni o wiele więcej pożytku dla rynku. A główna nagonka na nich polega na tym że dla wielu osób zarabianie w ten sposób wydaje się dziwne, nieracjonalne i za lekkie.

Szortujący – to jeszcze większa bujda niż szkody czynione przez spekulantów, owszem są fundusze które celowo sypią akcjami które mają duży wpływ na index aby zgarnąć kasę na kontraktach niemniej większość dużych szortujących (Dedicated Short Bias) to whistleblowerzy którzy ostrzegają przed nieuczciwymi zarządami czy krachami, znamienne były przypadki Chanosa ostrzegającego przez Enronem i Worldcomem, Ackmana ostrzegającego przed bańką na nieruchomościach w Nowym Jorku i MBIA czy głosy wskazując na rychłe bankructwo Esperito Santo itd.
Nagonka na nich moim zdaniem bierze się z konfliktu interesów bo Rządy i Nieuczciwe zarządy spółek chcieli by jak najdłużej być przy korycie i imprezować na koszt innych, a tego typu fundusze wyciągają różne ich brudy na wierzch przez co psują warunki dla kradzieży… ekhm robienia interesów :D

Trupy w szafie, kreatywna księgowość i czarne łabędzie – różnego typu zjawiska które powodują nagły silny spadek kursu spółek/giełdy i są niby nieprzewidziane. Jednak nie do końca, potrafi je odsiać dobra selekcja. Fałszowanie sprawek maja swoje typowe wyróżniki o których kiedyś pisałem. Podobnie trupy w szafie , bardzo często je dyskontuje kurs spółki oraz zachowanie zarządu. A krachy ? Bardzo rzadko to niespodziewane zdarzenie, zazwyczaj wynikają one z mechanizmu bańki spekulacyjnej lub geopolityki, które łatwo zobaczyć niejako stojąc z boku od inwestycji i giełdy, ot nagłe spadki indexu VIX,  podejrzane ruchy polityczne, odrealnione wyceny czy nagłe głosy z ulicy że giełda to mega inwestycja. Przecież łatwo to zauważyć, ot spójrzcie tylko na ostatnią bańkę na bitcoinie.

Kasyno, Efekty giełdowe i brak zasad :D – kolejne brednie siane przez osoby które sparzyły się na giełdzie lub próbują ją za wszelką cenę pojąć w 100% racjonalnie. Prawda jest taka że tylko giełda jako całość, kruszec i nieruchomości mają tendencję do ochrony przed inflacją, dodatkowo giełda dyskontuje wzrost pkb stąd naturalna tendencja giełd akcji do rośnięcia.
Ba nawet na bukmacherce są ludzie którzy potrafią regularnie zarabiać. Patrz literatura uzupełniająca.
Skoro tak jest to czemu większość osób traci ? Ano bo wchodzą na szczytach cenowych i sprzedają na dołkach, dodatkowo nie działają planowo i poddają się emocjom (chciwości i strachowi) a nie analizom….


Po drugie: przewagi inwestora indywidualnego
Możliwość zaangażowania się w mniej płynne walory – oczywiste i nie muszę tego tłumaczyć ;-)

Możliwość szybkiego wyjścia z inwestycji – wyjście z inwestycji dla indywidualnego to dzień maks tydzień i bardzo rzadko kiedy one mocno naruszają kurs, instytucjonalni nie mają takiego luksusu poza blue chipami i muszą często odsprzedać pakiet z dużym dyskontem innym inwestorom instytucjonalnym lub czekać miesiącami na jego upłynnienie, najbardziej znany przypadek to brak dezinwestycji z Nasdaqu przez Quantum Fund podczas bańki internetowej, a bliższe nam przypadki to ciężkie sprzedaże pakietów przez Tutorę, Falentę oraz Carlo Tassarę.

Brak presji z zewnątrz – to oznacza tyle że nie musimy być na rynku cały czas i możemy stosować dowolne metody inwestycyjne, nawet kalendarze astralne jeśli ktoś ma na to ochotę, dodatkowo nie musimy się przed nikim tłumaczyć a presja na nas jest mniejsza :D

Punkt trzy: Clue sprawy - Dlaczego tracę ?
Jak już wspomniałem głównym prowodyrem jest psychika, działają przeciw nam potężne zjawiska natury psychologicznej jak pułapka konsekwencji, łączenie niepowiązanych zjawisk, tworzenie idealnych obrazów, niecierpliwość, efekty stadne, chciwość i strach itp. To potężne zjawiska mające podparcie w miliardach lat ewolucji, podczas gdy racjonalny rozum ma za sobą ledwie milion lat ewolucji, nic dziwnego że one nad nami panują….. I są znacznie potężniejsze niż jakikolwiek czynnik zewnętrzny, warto poobserwować jak ludzie nawet z naszego otoczenia okłamują się i szkodzą sami sobie w kwestiach pracy i pieniędzy aby zobaczyć z jak potężnym zjawiskiem mamy do czynienia.
Zresztą sam autor posta nie jest święty i nie tak dawno popisał się np. Sprzedaniem z portfela forte i elzaba….

Punk czwarty ostatni – Jak nie zaszkodzić samemu sobie ?
Tu pomóc może kilka ogólnie znanych rad.

Wchodzimy w inwestycję tylko po uprzednim jej przeanalizowaniu i planie wyjścia na wypadek spadków którego trzymamy się kurczowo, nawet jeśli później inwestycja ma odbić 300% w górę to i tak ją kasujemy, najwyżej później do niej się wróci. Ochrona kapitału jest najważniejsza.

Do inwestycji podchodzimy z dystansem emocjonalnym, pomaga tu dużo uprawianie sportu, medytacje, uprawianie sportów ekstremalnych czy ćwiczenia związane z treningiem mentalnym.

Mamy świadomość własnej omylności i tego że nawet rzut monetą ma większe szansę na nieomylność od ciebie (i odemnie również), dlatego należy być oportunistą i bezlitośnie likwidować straty, a ego musisz schować do kieszeni, dodatkowo warto mieć mentorów w danych dziedzinach którzy wskażą nam inne spojrzenie na sprawę.

Ciągle się edukować – rynki cały czas ewoluują zwłaszcza w dziedzinie arbitrażu i spekulacji i to co działa dziś nie znaczy że zadziała za rok czy dwa.

Trzymanie się strategii, kiedyś było badanie naukowe w którym w rozgrywce giełdowej
porównywano róźne grupy społeczne, wygrali weterani wojny w Wietnamie, zgadnij czemu ?

Trzymanie się planu inwestycyjnego.

Słuchanie się intuicji - jeśli coś nam nie odpowiada to poprostu w to nie wchodzimy.

TRANSCRIPT IN ENGLISH

Firstly: External "opponents"
Fundy - a lot of investors talking about them, they are accused of cleaning stops, financial manipulations in the companies, a negative connotation when accounting for futures and god knows what else ......
The truth is that the funds have their hands tied. Plenty of legal restrictions when it comes to investing, such as the maximum concentration of limit position in the company in Poland 20%, USA 5% with the exception of packages which grew and were not extra bought; Forced action on the market even during the bear market, that is particularly painful for equity funds; not, or even other laws of other countries, unwritten imperative of "beating the market"; issue of divestment if the company is smaller in size and other silly requirements depending on the country, in Poland is having an investment advisor to manage fund... ..
As a result, many funds pales (far below the results ETF) despite the great systems for analysis, voting in general meetings, excellent analysts and so on.

HFT - a new invention relies on arbitrage pricing through a very quick transactions on the values ​​(of the order of fractions of seconds), despite the apparent advantage is not a long-term action and algorithms are constantly changing, this occurred colossal errors associated with algorithms, leading to a mass sell-off they occurred on the S & P 500 or some commodities markets as cacao ;-) as known as the flash crash.
An additional weakness of HFT is that they look on the market only for a simplified model of technical analysys containing up to 7 variables for a very short period of time, another trend is the tendency to regulate HFT. As a result, they become similar to arbitrage funds. For midterm investors or Fundamental are not too much of a problem.

Insiders - people who know the company inside out, who know its reports before publication or opportunity to negotiate agreements and everything else that causes a significant change in share prices. What important movements in the shareholding of insiders are published so you can easily use them to your advantage. The situation is different when the company has a large motivational programs based on managerial options, then it is worth a closer look at the board or not doing in the past numbers based on dissolution rumors to lifting prices, and look at the rules for the management program.

Fraudsters - One of the most harmful groups in the capital market, have the cash, idea, lack of scruples and determination to earn, but restricts them that they can play only in a few situations: either blown by the companies in which they have any significant impact on the stocks and management board, or where futures contracts are traded. Another thing is that in order to enable them to work effectively you need a company that is unclear, difficult to verify and to this must be large enough investor interest. Thus strangely large number of rollers is done on companies operating in the field of consulting, fashionable sectors, such fraud are usually made by the same people who had made it in past in the same way.

Investment banks – Bogy of many superstitious investors because of the giant capital, opportunities, and ruthless actions, but keep in mind that this colossus and may enter only in the largest and most liquid companies and assets, especially those which are traded futures contracts or swaps that can push the the bank's assets.

Central banks - through their actions is the de facto situation built on bonds and indirectly in the equity markets, in addition to use "tools" which closer to central planning than concern for the market, so that the movements of the central banks are usually well communicated in advance, and the whole tendency of their monetary policy is built on long-term cycles so that their actions and the consequences can be easily foreseen.

Speculators and arbitrageurs - in total I do not know why blame of the whole evil, probably by a media smear campaign, the truth is that most speculators unwittingly provides market liquidity and increase its effectiveness, yes it happens that their course can shoot and then suddenly fall, and even lead to a speculative bubble, but they do much more good for the market. A hate campaign against them is based on the oppinion that for many people earn in this way seems strange, unreasonable and too light.

Short Sellers - it's even bigger hoax than the damage done by speculators, funds are indeed intentionally mess up shares that have a large impact on the index to pick up the money on the contracts, however, most (Dedicated Short Bias) are whistleblowers who warn against unfair management boards or crashes. Most significant cases were: Chanos warning by Enron and WorldCom, Ackman warning bubble on the real estate in New York and MBIA or voices which had pointed to the imminent bankruptcy of Esperito Santo.

The corpses in the closet, creative accounting and black swans - various factors that cause sudden soar in the company / stock exchanges and are supposedly unforeseen. But not the end, it can be detected by a strict selection. Falsifying of income statesments have their typical signs which Idescribed. Similarly corpses in the closet, very often it discounts the company's share price and the behavior of the board. And crashes? Very rarely is an unexpected event, usually they result from the mechanism of bubble or geopolitics that are easy to see as it were standing to the side of the investment and exchanges, sudden drops of the VIX index, suspicious political movements, unreal valuation or sudden voices from the street is that the stock market is a mega investment . After all, it is easy to notice, that's just look at the last bubble on bitcoin.

Casino, exchange effects and the absence of rules: D - another bullshit sown by people who had been hurted by the stock market or try it understand 100% rationally. The truth is that only the stock market as a whole, bullion and real estate tend to protect against inflation, in addition to the stock market discounts the gdp growth hence the natural tendency of the stock exchanges to grow.
If this is so then why most people lose? Well, Invest on the tops of the price and sell at the bottoms, in addition investments are not planned and rely on emotions (greed and fear) and not on  analyzes.

Second advantages the individual investor
The ability to engage in less liquid qualities - obvious and I don’t have to explain it ;-)

The ability to quickly exit from the investment - investment exit for the individual don’t take so long time and very rarely affect the price, institutional do not have that luxury beyond blue chips, they must often sell the package with a deep discount to other corporate investors or wait months for position liquidation, the most famous case is the lack of disinvestment on NASDAQ by the Quantum Fund during the Internet bubble, and the closer we are serious cases of sales packages by the well known polish investors.

No pressure from the outside - it means that we do not need to be in the market all the time and we can use any method of investment which we want, even astral calendars if anyone like it, also do not have to explain to anyone the pressure on us is smaller : D

Point three why I still have loses?
As I mentioned before ringleader is out psychic, against us are powerful psychological phenomena’s such as consequence trap, linking of uncorrelated events, making an ideal world in our heads, impatience, collective thinking, greedy and fear etc. This phenomena’s are based in billions years of evolution, so It should be a surprise that they can take control over our decisions. They are also more powerful than any external factor. Its worth to observe how our acquaintances hurt and lie themselves in a fields of work and money to be aware how powerful phenomena we have to face off.
Even post author is not holly and not so late has made stupid decisions like sold the best companies from his portfolio.

Punk fourth last - How not to harm yourself?
It may help a few well known advice.

We enter the investment only after it analyzed and exit plan in case of inheritance which we hold on tightly, even if subsequently the investment is 300% bounce up it and delete it anyway, most later for her to come back. Capital protection is paramount.

Investment skeptical, emotional, helps here a lot of sport, meditation, practicing extreme sports or exercises related to mental training.

We are aware of their own fallibility and the fact that even a coin toss has a greater chance of infallibility from you (and from me as well), so you should be opportunistic and ruthlessly eliminate losses and ego you have in your pocket.

Educate - the markets are constantly evolving especially in the field of arbitrage and speculation, and what works today does not mean it will work for a year or two.

Adhering to the strategy used to be a scientific study in which trading in the game compared

Different social groups, won the veterans of the Vietnam War, guess why?

Hold on the investment plan.

10 September 2014

Jak przeglądać sprawozdania finansowe ?

Jak przeglądać skonsolidowane sprawozdania finansowe ?
W związku z licznymi prośbami forumowiczów odnośnie sprawnego czytania sprawozdań finansowych postanowiłem napisać o tym mały artykulik ;-)
Zanim do niego przejdę napisze założenia inwestycyjne, bo o nie się głównie rozchodzi.
W artykule tym opisuje głównie przeglądanie sprawozdań pod szukanie spółek wzrostowych, różni się to od inwestowania w wartość, pod restrukturyzację oraz średnioterminowego szortowania tym że patrzy się głównie na dynamikę zysku, przychodów i cash flow operacyjnego zamiast  na rachunkowość spółki , rentowności czy strukturę zadłużenia. Przez co „analiza” trwa krócej.
Dodatkowo horyzont takiej inwestycji jest krótszy co powoduje inną budowę portfela inwestycyjnego tj. mniejsza koncentracja, większa płynność, częstsze rotacje w portfelu, ekspozycje na dziwne sektory czy bardziej spekulacyjne podejście przy tego typu inwestycjach itd.
Kolejną sprawą jest to że moje spostrzeżenia obejmują tradycyjne branże. Banki , instytucje finansowe, fundusze REIT, firmy rolne czy niektóre inne firmy mają inaczej zbudowane sprawozdania a ich źródła zysku biorą się z innych źródeł o czym pisałem w innym poście. A tu je pomijam..

Założenia :  W przypadku sprawek mamy porównanie rok do roku plus kwartał do kwartału i to wystarczy do spekulacji, jeśli spółkę chcemy mocniej prześwietlić to badamy jej wyniki 3-5 lat wstecz, w branżach cyklicznych i silnie podatnych na czynniki zewnętrzne np. przetwórcze nawet do 10 lat wstecz. Więc to co opisze poniżej służy wyłącznie szybkiemu odsiewowi złych spółek od ciekawszych przed dalszą analizą fundamentalną, sektorową lub wskaźnikową, lub pod typową spekułę.
A i skupiamy się na sprawozdaniach skonsolidowanych, bo to one oddają rzetelnie obraz spółki jako całości. Jeśli ktoś jest niecierpliwy to może zacząć od sprawozdania z działalności zarządu, ale za nie nie ręcze ;-)
Ps. I nie zrażajcie się że tego jest dużo ;-) z biegiem czasu nabierzecie wprawy i znajdziecie własne perełki które można trzymać latami w portfelu i wciąż na nich zarabiać ;-)

Rachunek zysków i strat oraz przepływów pieniężnych.
1)      Zysk i jego dynamika – najważniejszy składnik rachunku zysków i strat. Patrzymy głównie na zysk netto bądź zysk na akcje (przydatne jeśli spółka lubi je emitować), w branżach w których są duże inwestycje istotny jest też zysk EBITDA (zysk przed odsetkami, deprecjacją i amortyzacją). Dynamika zysków musi powinna być wyższa niż pozostałe dynamiki, przychodów, zadłużenia i kosztów. Najlepiej powyżej 15%.
2)      Przychody ze sprzedaży i działalności operacyjnej – mówią o zdobywaniu rynku przez spółkę, aby spółkę uznać za wzrostową muszą przebijać PKB i Inflację, czyli najlepiej ponad 10%.
3)      Ważne żeby zyski i przychody nie były wirtualne aby to sprawdzić patrzymy w cash flow operacyjny (CFOP) czy jest dodatni oraz czy nie wzrasta wskaźnik rotacji należności (Przeciętne należności *365 / Przychody ze sprzedaży), jeśli dalej coś intuicyjnie nam się nie podoba to warto spojrzeć na rubrykę przepływy z działalności finansowej czy stamtąd de facto nie napływa gotówka.
4)      Koszty – ważne żeby nie rosły szybciej niż przychody i zyski, szczególnie podatne na szybki wzrost są amortyzacja (utrata majątku firmy) , usługi obce i płace. Koszty w Polsce mogą być liczone na dwa sposoby, mi bardziej odpowiada metoda porównawcza.
5)      Dywidendy – ich wartość jest napisana w przepływy z działalności inwestycyjnej -> wydatki, jeśli jej wartość rośnie jest dobrze ;-), można porównać jej wartość z zyskiem netto z zeszłego roku mówi to dużo o polityce głównych właścicieli spółki.
6)      Odsetki od kredytów – istotne jeśli badamy spółki z branż o małej płynności finansowej jak transportowa, górnictwo itd.

Bilans
1)      Środki pieniężne (na samym dole aktywów obrotowych) – bardzo istotna sprawa, im spółka ma ich więcej tym jest de facto lepiej. Bierze się z nich płynność natychmiastowa (inwestycje krótkoterminowe / zobowiązania krótkoterminowe) której wartość powinna wynosić min. 0,2
2)      Kapitał własny – Mówi jaki udział finansowania w spółce stanowią jej własne , niepożyczone środki, im wyższy tym lepiej, bo spółka jest bezpieczniejsza i mniej zadłużona, co się przydaje w razie dekoniunktury w branży.
3)      Zobowiązania krótkoteminowe – jest to kredyt kupiecki, linie kredytowe itp. Ważne żeby ich wartość była niższa niż aktywa obrotowe, w firmach typowo handlowych jest to główny składnik aktywów.
4)      Zobowiązania ogółem – dobrze jeśli się zmniejsza w połączeniu z ujemnym cf finansowym ;-) , ich wartość im mniejsza tym lepiej, ważne żeby nie było zbyt duże względem kapitałów własnych i dlug/zysku ebitda < 3.
5)      Aktywa trwałe – majątek trwały firmy czyli budowle, grunty, środki produkcji, pojazdy itd. Które będą używane co najmniej rok, spółka jeśli się rozwija powinna inwestować w tą klasę aktywów, trwały i nieuzasadniony spadek wartości oznacza że spółka nie inwestuje w modernizację.
6)      Aktywa niematerialne i prawne – pozycja ważna dla spółek z branży IT, Kreatywnej i Reklamowej. Często bywa ofiarą manipulacji, warto zwrócić uwagę czy nie jest przeszacowana.
7)      Zapasy – warto zwrócić na nie uwagę jeśli spółka działa w szybko starzejącej się branży jak IT czy żywnościowa, jeśli nadmiernie rosną może być to sygnał że spółka ma problem ze sprzedażą. Bywają też przypadki przeszacowania wartości zapasów, co ciekawe często zdarza się to kiedy spółka ma być sprzedana inwestorowi strategicznemu lub jest bankrutem.
8)      Rozliczenia międzyokresowe – wszelkie kontrakty, zamówienia rozłożone na kilka kwartałów itd,  jest to istotne w branżach typowo kontraktowych, warto wtedy spojrzeć czy spółka rozlicza przychody z kontraktu równomiernie do czasu jego trwania.
9)      Aktualizacja wycen na plus – rzadko się to zdarza, warto zwrócić uwagę skąd się wzięły.

Inne istotne punkty w sprawku
1)      Polityka księgowości/rachunkowości inna niż ostrożna, konserwatywna , FIFO. W innych przypadkach zwłaszcza LIFO, może dojść do istotnych zmian wyniku.
2)      Derywatywy – jeśli nie są to wyłącznie zabezpieczenia walutowe dla eksporterów lub zabezpieczenie ceny surowca przetwarzanego w spółce, to należy uznać to za zły sygnał bowiem zdarzają się spółki które chcą spekulować zamiast zająć się swoją brochą, pamiętacie aferę opcyjną z 2008r ?
3)      Średnie stawki amortyzacyjne środków trwałych – od nich zależy jak spółka wpisuje koszt z amortyzacji, ważne żeby były zbliżone do średnich sektorowych.
4)      Polityka umorzeń należności – im szybciej spółka je deprecjonuje tym lepiej, w Polskich realiach 3 letnie należności są uznawane za śmieciowe.
5)      Polityka wycen – najlepiej według ceny nabycia pomniejszona o amortyzację. W przypadku firm posiadających dużą ilość akcji w bilansie może się zdarzyć że wycena zawyży bilans mimo że upłynnienie papierów może być trudne. Jest to szczególnie niebezpieczne w przypadku holdingów powiązanych przez jednego akcjonariusza. Gdzie gratis mogą być stworzone pożyczki w ramach GK.  Nazwisk publicznie nie wymieniam ;-)
6)      Zdarzenia nadzwyczajne – warto na to uważać, zazwyczaj jest to sprzedaż majątku trwałego firmy, spółki córki , „zysk” z odszkodowania lub efekt wygranej sprawy w sądzie. Zwiększają zysk netto jednak nie przychody ze sprzedaży ani cfop. Stąd nie warto jarać się nagłym skokiem zysków z powietrza :D
7)      Odpisy na utratę wartości – ostatnio uderzyły one w wyniki Orlenu, Lotosu, GTC itd. Jest to po prostu uznanie że inwestycja staje się mniej wartościowa i ubywa ona z aktywów w efekcie można ją wpisać w straty co realnie zmniejsza opodatkowanie spółki.
8)      Zmiana polityki rachunkowości – jeśli się zmieniła i raptownie wzrosły przychody warto sprawdzić czy nie nastąpiła jej liberalizacja. Jest to szczególnie istotny punkt w spółkach finansowych , ICT oraz spółek zawierających wieloletnie kontrakty. Szczególnie niebezpieczną formą jest księgowanie mark to market.
9)      Polityka i Rozwiązywanie rezerw – ważne by spółka która szykuje się na trudne wydarzenia je tworzyła dotyczy to głównie rezerw na zobowiązania, zwłaszcza na publiczne i sprawy sądowe. Pozytywne przykłady z tego kwartału to np. Rezerwy w Alumaście na sprawy sądowe czy na utratę należności w Chemoserwis dwory.
10)   Ryzyka spółki – Warto w to spojrzeć czy spółka przypadkiem nie przeinwestowała lub posiada
11)   Zasady konsolidacji – chyba oczywiste, z wyjątkiem TFI i PE spółki pakiet kontrolny powinny konsolidować jako pełny.
12)   Czytanie sprawka od tyłu, tak to nie żart. To metoda polecana przez Grahama i Chanosa. Dlaczego ? Spółka musi pokazać jakiś brud to wrzuci go pod koniec bo mało kto tam zajrzy. A idzie tam znaleźć naprawdę ciekawe brudy jak: transakcje pozabilansowe z podmiotami powiązanymi, przeterminowane weksle, zdarzenia jednorazowe , postępowania upadłościowe spółek zależnych czy opis długów spółki.

Inne istotne rzeczy na które warto spojrzeć
1)      Sprawozdanie biegłego rewidenta / raport z badania sprawozdania rocznego – biegli w Polsce słyną na świecie z obiektywności i nieprzekupności, warto spojrzeć w ich sprawko bo dodatkowo wyliczają za nas wskaźniki rentowności i rotacji. Ważne jest też to że piszą oni uwagi z których wiele wynika np. zagrożenie dla istnienia spółki, podejrzenia co do złych praktyk księgowości w spółce czy patologiach w niej. Odmówienie opinii to zawsze zły sygnał.
Przykładami są opinie biegłych odnośnie Petrolinvesta czy B3system.
Jeśli biorę spółkę do porządnej analizy zaczynam od tego punktu.
2)      Sprawozdanie zarządu – warto w nie zajrzeć, bo oprócz danych w pigułce spółki często opisują swoje kontrakty, ryzyka czy inne istotne wydarzenia.
3)      Uchwały podjęte na NWZA – często emisje lub rozszerzenie uprawnień głównych akcjariuszy ekhm.. rady nadzorczej J

4)      Statut – w sumie to taka konstytucja spółki warto spojrzeć w uprawnienia specjalne dla akcjonariuszy i rady nadzorczej, jeśli coś jest w nich nietypowego to zapewne wyjaśnienie znajdziecie w regulaminie RN lub Zarządu. Zdarzają się też ciekawostki jak charytatywne przekazanie 10% zysku netto w Altus TFI – Brawa dla nich ;-) .

2 September 2014

Recenzja: Pieniądze leżą na parkiecie. Giełda dla niepokornych.


Ostatnio przeczytałem książkę która na dobre zmieniła moje podejście do giełdy i inwestowania. A do tego jest kompletnie inna od tego typu książek.
Jej autor Paweł Zaremba-Śmietański jest praktykiem, który inwestował własne pieniądze na giełdzie a do tego przez 20 lat pracował we wszystkich możliwych działach rynku kapitałowego: Jako makler, Analityk, czy Osoba odpowiedzialna za IPO i Due intelligence.
Stąd w książce pełno jest praktycznych aspektów opisujących niedoskonałości analiz spółek, problemy powstające przy ich wycenach, psychologię giełdy czy cykle na niej występujące. Jednak głównym celem książki jest zachęcenie użytkownika do samodzielnego myślenia i poszukiwania własnej strategii analizy spółek oraz rynku.
Dodatkowo autor nie boi się kwestionować pewników współczesnej ekonomii takich jak teorię rynku efektywnego, analizy portfelowej czy pieniądza fiduncjarnego określając niektóre z nich prawdami dla dzieci, a całość napisał prostym bezpośrednim językiem.
Z powyższych powodów polecam tą książkę każdemu kto chce wzbogacić swoją wiedzę na temat rynków akcji.


A ja zabieram się za czytanie kolejnych książek tego autora ;-)

29 August 2014

Onico - Analiza

Onico-NC

Analiza nie ma na celu ani rekomendacji inwestycyjnej, zachęty do zainwestowania kapitału, ani marketingu spółki stanowią one jedynie własne opinie i interpretacje autora. Wszelkie decyzje i wnioski podjęte przez czytelników są wykonywane na własne ryzyko czytelników i autor nie ponosi za nie odpowiedzialności.
Autor napisał ją wyłącznie w celu edukacyjnym i spędzenia wolnego czasu w ciekawy sposób. Informuje, że Analiza może posiadać rażące błędy gdyż autor jest samoukiem i nie posiada nad sobą superwizora mogącego wychwycić błędy.
Licencja – CC-BY 3.0 Dla treści napisanych przeze mnie, reszta za zgodą i wiedzą poniżej wymienionych.

Historia i plany spółki 9,5/10

Wrzesień 2008 – założenie spółki
 Kwiecień 2009 – uzyskanie koncesji na obrót paliwami ciekłymi z URE
 Wrzesień 2009 – pierwsza transakcja na rynku LPG
 Październik 2009 – emisja obligacji na Catalyst
 Listopad 2010 – przekształcenie w spółkę akcyjną
 Grudzień 2010 – emisja prywatna o wartości 2,25 mln zł
 Luty 2011 – debiut na NewConnect z ceną IPO 6zł
 Wiosną 2014 ONICO odkupiło swoje obligacje


Obecnie Spółka tworzy grupę kapitałową. W jej skład wchodzą Alpetrol Sp. z o.o., Alpina International GmbH, Cornelia Chemicals Sp. z o.o., Natural Gas Trading Sp. z o.o., Natural Gas Trading Sp. z o.o. SKA, Onico Trade Mark Sp. z o.o. oraz Onico Trade Mark Sp. z o.o. SKA. Sam podmiot dominujący działa jako międzynarodowy pośrednik produktami ropopochodnymi, głównie gazem LPG.

W 2012 roku spółka wyznaczyła sobie następujące cele:
·         Uwolnienie potencjału Spółki po pozyskaniu stabilnego finansowania w drodze emisji akcji - istotne Zwiększenie sprzedaży, osiągnięcie efektu skali
·         Osiągnięcie statusu profesjonalnego dostawcy paliw płynnych na rynkach Unii Europejskiej
·         Poza transportem kolejowym i drogowym wprowadzenie do oferty transportu morskiego
·         Rozszerzenie oferty o inne produkty np. olej napędowy
·         Rozszerzenie liczby partnerów biznesowych
·         Utrzymanie bezpiecznego poziomu kosztów stałych
·         Spółka zakłada kontynuację wypłat dywidendy

Prawie wszystkie cele udało się już spółce zrealizować.

Model biznesowy spółki  9,5/10
Z racji, że spółka jest mała i działa w sektorze B2B to złączyłem wszystkie aspekty jej działalności operacyjnej w jeden punkt.
Najprościej mówiąc spółka jest brokerem paliwowym łączącym rafinerie zamówieniami dużych dystrybutorów paliw.
W 2012r. głównymi kontrahentami były wielkie rafinerie jak Orlen, Mol i stacje benzynowe jak BP.
Warto dodać, że spółka nie spekuluje ceną ani nie magazynuje paliwa.

Warto zauważyć, że zysk na pracownika w spółce jest bardzo wysoki, oznacza to duże ryzyko dla spółki, jeśli utraci kluczowych pracowników.



Sektor i SWOT 8/10

Rynek paliw płynnych w Polsce od 2009 roku się kurczy, w ostatnim roku o 2%, wzrósł jedynie obrót LPG. Jednak z drugiej strony w Polsce jest prawie 6600 stacji paliw, jeśli do tego doliczymy innego rodzaju odbiorców paliw jak bunkierki, mariny, stacje agregatowe czy lotniska będzie ich ponad 7000. Jest to spory kawał rynku, o który warto się bić a spółka ma jeszcze ogromny rynek do zagospodarowania przed sobą, do tego całkiem stabilny, o ile UE nie wpadnie na coś szalonego. Warto też zwrócić uwagę na to, że w Polsce mało się zużywa paliwa w porównaniu do zachodu.

Istotną rzeczą jest fakt że branża Paliwowa jest bardzo specyficzna jeśli chodzi o rozliczenia i księgowanie, co utrudnia jej analizę przez inwestora indywidualnego.

Źródło danych : http://www.popihn.pl/ Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego (POPiHN)

Zużycie paliw w Polsce 2000-2010

http://ppg.ibngr.pl/sektor-ropy-i-gazu/rynek-paliw-plynnych-w-polsce


Zużycie paliwa per capita w UE




Szanse
Duży rynek
W Polsce zużywa się mało paliwa na głowę mieszkańca.
Rynek LPG będzie dalej się rozwijał.
Zagrożenia
Łatwość skopiowania modelu przez konkurencję.
Ryzyko utraty kluczowych pracowników.
Wysokie opodatkowanie i duża szara strefa.
Idiotyczne przepisy prawne jak „podatek węglowodorowy”

Mocne strony

Elastyczność spółki, Zarząd pokazał, że potrafi robić duże pieniądze i dobrze zna branżę.
Wysokie rentowność ROE.

Słabe strony
Wysoki Capital Gearing.
Zysk netto miewa duże wachania.


Ps. Jeśli ktoś chcę naprawdę solidnie zapoznać się z sektorem paliwowym w Polsce to polecam raporty roczne POPiHN : http://www.popihn.pl/raporty2.php

Zarząd i inne organy zarządcze spółki 10/10

W spółce duży głos ma rada nadzorcza, do której praw należą min. Zgoda na obciążanie i zbywanie nieruchomości oraz spółek zależnych, powoływanie, zawieszanie i odwoływanie członków zarządu, ustala jego regulamin, zatwierdza plany i budżety spółki oraz wypłacanie zaliczki na dywidendę.

Skład organów spółki:
Decydujący głos w spółce ma Prezes spółki Tomasz Turczyn, który posiada większość głosów na WZA. Posiada on wieloletnie doświadczenie w branży obrotu paliw pracując w Anwimie, BM Reflex a potem zakładając ONICO.
Wiceprezes – Pan Andrzej Michalak podobnie do Prezesa Zarządu posiada ponad 10 letnie doświadczenie w branży.
W Radzie nadzorczej, jako Szefowa zasiada Anna Przywecka-Turczyn mająca jak zarząd również wieloletnie doświadczenie w branży, warto dodać, że jest to żona prezesa.
Zaś jej Wiceprezes Pan Robert Fiołek posiada wieloletnie doświadczenie w zarządzaniu aktywami.
W spółce przewijał się też, (jako Szef RN) brat Prezesa – Pan Paweł Turczyn.

Mimo rodzinności we władzach spółki za dotychczasowe wyniki daje ocenę maksymalną.


Właściciele spółki i Komunikacja z akcjonariatem 8/10



Akcjonariat jest stabilny, jak wspomniałem wcześniej większość głosów ma założyciel spółki. W Akcjonariacie jest też Fundusz z Grupy Capital Partners. W ciągu półrocza w akcjonariacie powiły się też nowe podmioty min. Fundusze z Grupy Trigon i Wiceprezes Rady Nadzorczej.
Freefloat wynosi 28%, co jest wartością dość wysoką jak na NC.
Komunikacja z Akcjonariuszami Mniejszościowymi – Ocena dobra.

Operacje na akcjach, wszelkie emisje, splity 9/10

Spółka miała malutką emisję warrantów managerskich w wysokości 71.000 Sztuk, jest to jeden promil całej puli akcji. Kolejnych emisji spółka nie zapowiadała.

Dynamika Przychodów, zysków, przepływu finansowego operacyjnego i kosztów 11/10

Tabelę pokazującą przyrost przychodów i zysków zamieściłem poniżej.
Wartość obrotu paliwami w spółce wzrosła w ciągu zaledwie 4ch lat ponad 115 razy, zysk netto w ciągu trzech lat 20 razy. Szybkość zdobywania rynku przez firmę jest wręcz niewyobrażalne, – za co ocena maksymalna.

Dywidendy 9/10

Dywidendy – spółka je wypłaca regularnie i są one niemałe:
2013 -> 1,50     3,19%   2014-06-19       2014-06-16       wypłacona
2011 -> 4,40     12,57%  2012-03-20       2012-03-16       wypłacona
2010 -> 0,21     3,82%   2011-04-19       2011-04-15       wypłacona

Zadłużenie spółki w tym jego struktura i szybkość narastania, wskaźniki płynności, WACC 6,5/10

Średnioważony koszt kapitału (sWACC)   7,68%
Spółka z racji swojej działalności, jako pośrednik bazuje na ogromnym kredycie kupieckim, polega to na tym, że bierze towar od rafinerii na kredyt kupiecki i próbuje go z zyskiem odsprzedać dystrybutorom spłacając wtedy towar. W efekcie notowane jest olbrzymie zadłużenie krótkoterminowe >80% a Capital Gearing wynosi ponad 3.
Jednak dopóki jest chęć kupna towarów przez odbiorcę lub cena ropy nie spada na łeb na szyję to dług ten nie jest zagrożeniem dla spółki, zwłaszcza, że prawie nie jest on finansowany przez banki.
W sprawozdaniu rocznym wykazała mln zł gotówki w kasie.

Jednak wskaźniki płynności nie wyglądają tak źle:
Dla spółki         Dla sektora      
Wskaźnik płynności bieżący                    1,43     1,88    
Wskaźnik płynności szybki                      1,15     1,24    
Wskaźnik płynności podwyższonej           0,5       0,19    

W ostatecznym rozrachunku Wskaźnik Altmana (Z"-score) wynosi 8,75 -> AAA


Marże: ROA, ROE, ROS, Netto, Brutto i ich porównanie względem sektora 8/10

http://www.debiutync.pl/homepage/newconnect24/18015-onico--duze-umowy-wysoki-kurs

Rentowności Aktywów a zwłaszcza Majątku (przez niski kapitał własny) są wysokie. Rentowność netto jest zaś niska, z racji niskich marż netto w sektorze.


Wskaźniki operacyjne spółki tj. rotacje zapasów należności aktywów itd. Porównanie względem sektora 10/10

Dla spółki         Dla sektora      
Cykl rotacji zapasów                  3          55       
Cykl rotacji należności               14        106      
Cykl rotacji zobowiązań 15        104      
Cykl operacyjny             17        161      
Cykl konwersji gotówki              2          57       


Cykle operacyjne są krótkie i bardzo dobrze wypadają względem sektora.

Struktura bilansu i innych przepływów pieniężnych, opinie biegłego 
Cash flows są dodatnie, operacyjny w tym roku sięgnął ponad 7mln zł.
Od 2013 roku spółka konsoliduje sprawozdania w ramach grupy kapitałowej.



Analiza techniczna –(na dzień 29-08-2014) 8/10


Wskaźniki ryzyka wg biznesradar.pl – wartości dobre.


Kurs praktycznie cały czas rośnie i wytycza historyczne maksima, jedynym wyjątkiem był okres kwiecień-grudzień 2012 kiedy kursu dotknęła przecena.
Warto zauważyć, że ciężko jest wyrysować jasną linię trendu na kursie spółki – wzrost odbywa się skokowo po okresach konsolidacji.
Ocena nie jest maksymalna tylko ze względu na fakt niskiej płynności waloru, może, więc dochodzić do sytuacji jak 8.VIII. Gdzie podaż większego pakietu akcji może zachwiać kursem.

Wskaźniki wyceny : –(na dzień 29-08-2014) 9/10

Wskaźnik          Wartość dla spółki                    Mediana w sektorze paliwa      
C/WK                                       7,30                3,04   
C/ZO                                        6,62                11,36  
C/P                                          0,12                3,00   
EV/EBITDA                                6,90                6,70   
EV/EBIT                                    7,12                12,10              
EV/Przychody                           0,13                 3,04   

Wskaźniki w przypadku tej spółki są niedoszacowane, zwłaszcza pod względem przychodów i zysków, ev/etibda również wygląda atrakcyjne (stąd zapewne pojawienie nie w akcjonariacie funduszy).

Attitude inwestorów wokół spółki 8/10
Temat spółki na forach internetowych dość często się pojawia temat spółki, piszą tam głównie o spekulacyjnym zacięciu. Jednak nie widać tego na wolumenie, gdzie obroty podczas niektórych sesji są bliskie zeru.
Jednak wskaźniki AD i OBV wskazują na akumulację akcji trwającą z przerwami od początku notowań spółki na NC.
Warto dodać, że kapitalizacja spółki wynosi aż 3% kapitalizacji NC (trzecie miejsce), jednak nie wchodzi ona w skład NCindex30.


Sprawko półroczne 2014: (6,5/10)

Wydźwięk sprawozdania półrocznego jest rozczarowujący w porównaniu drugim kwartałem 2013 zysk netto jest mniejszy o 73%, ebitda mniejsza o ponad 40%, a przychody są niższe o 17%. Działo się to przy wzroście wolumenu obrotów towarem.

Jednocześnie Onico założyło z kilkumiesięcznym opóźnieniem dwie spółki zależne : Coraxa SA (Genewa) oraz Onico Limited (Londyn). Celem utworzenia tych spółek jest ekspansja geograficzna oraz produktowa Grupy Onico. Odbiło się to w kosztach i aktywach spółek powiązanych.
W kosztach widać też wzrost w usługach obcych i podatków, wzrosły też zobowiązania długoterminowe, amortyzacja, zapasy i towary. Reszta pozycji bilansowych bez większych zmian.

OCENA KOŃCOWA: 8,75/10
W mojej opinii Spółka może być dobrą opcją dla strategii portfeli długoterminowych lub jako alternatywa dla innych spółek paliwowych, które obecnie trapi przecena.
Dodatkowo spółka ma jeszcze duży obszar rynku do zdobycia, (jeśli to się uda w kolejnym półroczu to podwyższę ocenę).
Jeśli nie nastąpi wielki krach giełdowy lub na rynku ropy, a spółka poprawi wyniki w drugim półroczu, (co jest możliwe ze względu na cykliczność branży – wiosna jest najsłabsza) to kurs może przebić psychologiczną granicę 100zł. W chwili obecnej zalecam każdemu zainteresowanemu spółką samodzielną własną analizę.